Chứng khoán phái sinh là gì?

Trước khi chúng ta tìm hiểu chứng khoán phái sinh là gì thì chúng ta phải hiểu được phái sinh là gì.

Phái sinh là gì?

Hợp đồng phái sinh là hợp đồng giữa hai hoặc nhiều bên có giá trị được dựa trên tài sản, chỉ số hoặc tài chính an toàn cơ bản được thỏa thuận. Các công cụ cơ bản bao gồm: trái phiếu, hàng hóa, tiền tệ, lãi suất, chỉ số thị trường và chứng khoán.

Hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn, hoán đổi và chứng chỉ bảo đảm. Ví dụ một hợp đồng tương lai là phái sinh vì giá trị của nó bị ảnh hưởng bởi việc thực hiện hợp đồng cơ bản. Tương tự như vậy, quyền chọn cổ phiếu cũng là phái sinh vì giá trị của nó “bắt nguồn” từ cổ phiếu tiềm ẩn.

Chứng khoán phái sinh là gì?

Sử dụng công cụ phái sinh

Các công cụ phái sinh được sử dụng cho các mục đích đầu cơ và bảo hiểm rủi ro. Các nhà đầu cơ tìm kiếm lợi nhuận từ việc thay đổi giá trong tài sản cơ bản, chỉ số hoặc chứng khoán. Ví dụ, một nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận từ việc dự đoán giá của một chỉ số bằng cách bán (short) các hợp đồng tương lai liên quan. Các công cụ phái sinh được sử dụng làm hàng rào cho phép rủi ro liên quan đến giá của tài sản cơ bản được chuyển giao giữa các bên tham gia vào hợp đồng.

Công cụ phái sinh giữa hai bên

Ví dụ, các công cụ phái sinh được sử dụng bởi nông dân và các công ty thu mua sản phẩm nông nghiệp để cung cấp mức độ “bảo hiểm”. Người nông dân ký vào hợp đồng để khóa ở một mức giá chấp nhận được đối với hàng hóa, và các công ty thu mua sản phẩm nông nghiệp ký hợp đồng để khóa một nguồn cung cấp hàng hóa đảm bảo. Mặc dù người nông dân và công ty thu sản phẩm mua nông nghiệp đã giảm nguy cơ bằng cách phòng ngừa rủi ro, nhưng cả 2 đều vẫn đối mặc với những rủi ro giá cả sẽ thay đổi. Ví dụ, trong khi người nông dân đã “khóa” tại một mức giá xác định cho hàng hóa, giá có thể tăng lên (nguyên nhân do giảm cung vì thời tiết) và người nông dân sẽ mất “thu nhập bổ sung” mà đáng lẻ ra người nông dân có thể kiếm được. Tương tự như vậy, giá của hàng hóa có thể giảm và các công ty thu mua sản phẩm nông nghiệp vẫn phải trả nhiều hơn cho hàng hóa.

Ví dụ chi tiết: Chúng ta giả định rằng trong tháng 4/2017 người nông dân và công ty thu mua sản phẩm nông nghiệp ký một hợp đồng tương lai bán 5.000 giạ lúa mì với mức giá 4.404$ mỗi giạ trong tháng 7. Tại thời hạn tháng 7/2017, nếu giá thị trường của lúa mì rơi xuống 4,350$, công ty thu mua vẫn phải mua với mức giá hợp đồng 4.404$. Thay vì trả 4.350 x 5.000 = 21.750$ thì anh ta phải trả 4.404 x 5.000 = 22.020$. Người nông dân may mắn hơn khi được bán với giá cao hơn giá thị trường chào bán.

Một số công cụ tài chính phái sinh được giao dịch trên các sàn giao dịch quốc gia được quy định bởi Ủy ban Chứng khoán. Các công cụ phái sinh khác được mua bán tự do (OTC), các phái sinh này đại diện cho các thỏa thuận hoặc thương lượng riêng lẻ giữa các bên.

Chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính (hoặc còn gọi là công cụ phái sinh) lấy từ giá trị của một chứng khoán cơ bản.

Các loại chứng khoán phái sinh

Quyền lựa chọn – là một đặc quyền cho phép người nắm giữ nó được mua hoặc bán một khối lượng hàng hóa nhất định tại một mức giá xác định và trong một thời hạn nhất định.

Hợp đồng tương lai – là hợp đồng tài chính bắt buộc người mua (hoặc trong trường hợp người bán, bán và giao hàng) tài sản nằm trong hợp đồng trong một ngày nhất định theo mức giá đã định trước.

Hợp đồng ký hạn – là hợp đồng tài chính do người mua và người bán thỏa thuận giao dịch hàng hóa với một khối lượng xác định tại một thời điểm xác định trong tương lai với mức giá được ấn định ngày hôm nay.

Swaps – trao đổi chứng khoán, tiền tệ hoặc lãi suất cho người khác.

Quyền mua – bảo đảm cho mỗi cổ đông quyền mua cổ phần mới từ công ty với mức giá cụ thể, tương ứng với số cổ phần nắm giữ.